Polski laureat nagrody Trójkąta Weimarskiego

Wyboru laureatów tegorocznej Nagrody im. Adama Mickiewicza dokonano w tym roku w kontekście obchodzonych rocznic wydarzeń historycznych.

- Ich losy stanowią przykład, jak własne doświadczenia ofiar bezprawia mogą dodawać sił w działaniach na rzecz obrony godności i praw człowieka oraz pokojowej współpracy między narodami. Każdy z nich ma inną biografię i w diametralnie innej sytuacji dostrzegł konieczność wykorzystania wiedzy czerpanej z własnych przeżyć do budowania pomostów między przeszłością a teraźniejszością i między pokoleniami, a także tam, gdzie było to możliwe, między narodami w duchu Trójkąta Weimarskiego – powiedział Klaus-Heinrich Standtke, przewodniczący Komitetu Wspierania Współpracy Francusko-Niemiecko – Polskiej „Trójkąt Weimarski” na uroczystości w Sali Książęcej Szkoły Muzycznej im. Franciszka Liszta.

Silne osobowości dla Europy

Europa potrzebuje „silnych osobowości”, ludzi odważnie głoszących prawdy, odważnych w działaniu, wiernych swoim przekonaniom, podejmujących ryzyko i takimi ludźmi są wyróżnieni w tym roku Europejczycy – powiedziała w laudacji Rita Süssmuth, wieloletnia przewodnicząca Bundestagu.

Urodzony w Berlinie francuski dyplomata, Stephane Henssel był uczestnikiem ruchu oporu, członkiem rządu generała de Gaulle’a na uchodźctwie oraz więźniem obozów Buchenwald -Dora. Po wojnie czynnie uczestniczył w przygotowaniu Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka.

Hrabina Freya von Moltke, wdowa po straconym w styczniu 1945 roku Helmucie Jamesie von Moltke, uznała za swoją misję życiową upamiętnienie opozycji antyhitlerowskiej, której uczestnicy przez wiele lat uznawani byli za zdrajców. Dzięki jej zaangażowaniu odrestaurowane dobra rodziny von Moltke w Krzyżowej/Kreisau stały się europejskim miejscem spotkań. W imieniu 98 letniej laureatki, nagrodę odbierał jej syn.

Polski laureat nagrody Trójkąta Weimarskiego

Polskim laureatem nagrody jest Profesor Zbigniew Najder, historyk literatury, działacz opozycyjny i były dyrektor polskiej sekcji Radia Wolna Europa, skazany został w 1983 roku zaocznie przez sąd wojskowy na karę śmierci. Powrócił do Polski w 1990 rok. Jest założycielem Klubu Weimarskiego w Warszawie.

Nagroda Trójkąta Weimarskiego jest dla Zbigniewa Najdera „ogromnym zaskoczeniem” i „ogromnym wyróżnieniem wzruszającym, emocjonalnym”. - Niestety nie poznałem Pani Freya’i von Moltke, która zresztą jest związana też z Josephem Conradem, bo ma na imię też z Conrada, Freya, bohaterki jego powieści –powiedział Zbigniew Najder jest wybitny znawca Conrada.

Francusko – niemiecko - polska Nagroda Trójkąta Weimarskiego przyznawana jest od 4 lat za zasługi dla pojednania i współpracy Europejskiej. Pierwszymi jej laureatami byli ojcowie - założyciele Trójkąta Weimarskiego, szefowie dyplomacji Polski, Niemiec i Francji: Krzysztof Skubiszewski, Hans-Dietrich Genscher i Roland Dumas. Nagrodą uhonorowano później organizacje: Niemiecko-Francuską i Polsko- Niemiecką Współpracę Młodzieży, a w ubiegłym roku trzech profesorów: Władysława Bartoszewskiego, Rudolfa von Thaddena oraz Jerome Vaillant.

Trójkąt Weimarski kręgosłupem UE

Uroczystość w Weimarze była okazją do rozmów o znaczeniu Trójkąta Weimarskiego w Unii Europejskiej. Jednogłośnie podkreślano, że Trójkąt Weimarski jest nieodzowną formułą współpracy.

- Jest on obowiązkiem dla Polski, Francji i Niemiec i powinien być kręgosłupem Unii Europejskiej – powiedział profesor Zbigniew Najder. Ale jak go reaktywować w obszarze politycznym? Dużo zależy od woli poszczególnych ministrów – odpowiada. - „Ja wiem, że nasz minister spraw zagranicznych jest bardzo zainteresowany, z tym, że w Polsce jest taka dwoistość, że takie sprawy jak Trójkąt Weimarski są raczej w gestii prezydenta, a minister musi się bezpośrednio spotykać z ministrami i nie zawsze to dobrze działa. W tej chwili Niemcy są zajęte wyborami, francuski minister spraw zagranicznych jest zajęty prezydentem, więc mają inne zajęcia. Ja tylko uważam, że nas w tej robocie nikt nie zastąpi. I myślę, że trzeba też uświadamiać, Niemcy o tym lepiej wiedzą, Francuzi mniej, że obecność Polski w tym Trójkącie, a Trójkąta w Europie środkowo-wschodniej jest niezbędna. W tym nas nikt nie zastąpi” – uważa Zbigniew Najder.

Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy z profesorem Najderem, w której wyjaśnia m.in. dlaczego tak cicho zrobiło się wokół współpracy polsko - niemiecko-francuskiej, dlaczego Trójkąty Weimarskie lepiej funkcjonują we współpracy na poziomie społeczeństw obywatelskich, jakie cele stawia sobie Klub Weimarski w Warszawie oraz jak ocenia 60 lat RFN.

Barbara Collen