Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego

Wszelkie działania zmierzające do ochrony języków ojczystych mają zachęcać do solidarności między ludźmi opartej na zrozumieniu, tolerancji i dialogu.

Andreea Demirgian opowiada nam, jak wygląda to w praktyce.

Nierzadko język, który ludzie wybierają do komunikacji, staje się przyczyną niezgody, która w efekcie prowadzi do... braku dialogu. Mniejszość węgierska w Rumunii korzysta z edukacji w języku ojczystym od poziomu przedszkola do uniwersytetu; mają oni swoich przedstawicieli w lokalnej administracji, w parlamencie i w rządzie kraju. W Rumunii wystawiane są opery i spektakle teatralne w języku węgierskim, publikuje się węgierskie gazety i książki. Język ojczysty ponad 1,5mln obywateli rumuńskich tworzących społeczeńśtwo węgierskie jest więc bezpieczny. Jednakże ci, którzy chcą pozostać wierni własnemu językowi napotykają problemy podczas poszukiwania pracy - większość społeczeństwa bowiem nie mówi po węgiersku. Jak mówi Karen Attila:

Mam wielu znajomych, którzy po ukończeniu uniwersytetu węgierskiego mieli problem ze znalezieniem pracy w branży, którą z wysiłkiem studiowali przez lata. I jest to poważny problem. Pracowałam przez lata w środowisku rumuńskojęzycznym i pewnego razu ktoś szepnął do mnie na ulicy: „Zdrajczyni własnego narodu!”. Zrozumiałam, że ta osoba miała na myśli naród węgierski. Bardzo mnie to wtedy zdenerwowało, ale dzięki Bogu, takich ludzi jest w Rumunii coraz mniej.”

Oficjalnie mówi się o 500 000 Romów mieszkających w Ruminii, jednak faktyczna ich liczba przekracza 2 miliony. Walczyli oni o uzyskanie dostępu do zajęć szkolnych w swoim języku i państwo romskie nie neguje tego prawa. Problem jednak leży w tym, że niewielu jest nauczycieli, którzy są w stanie poprowadzić zajęcia w tym języku. Gabor Lajos następująco opisuje tę sytuację:

W domu mówię po romsku. Z tobą rozmawiam po rumuńsku, a z rodowitymi Węgrami po węgiersku. Nie stanę się nagle Niemcem jedynie przez to, że mówię po niemiecku. Nie mam też nic przeciwko temu, aby moje dzieci uczyły się romskiego, ale nie z nauczycielami którzy opanowali ten język jedynie na podstawie Internetu i słownika, po czym twierdzą, że mogą uczyć Romskie dzieci, mimo że nie znają perfekcyjnie języka. Ale Romów w Europie jest już ok. 40-50 milionów. Taka liczba nie odnosi się już do plemienia, to już naród. Jestem za ogłoszeniem języka romskiego językiem europejskim. Chciałbym, aby włączono go oficjalnie do języków Europy, ponieważ obecnie nie należy on do tej grupy.

Mimo że nie ma wystarczającej liczby nauczycieli, Romowie korzystają ze specjalnych warunków przyjęcia na studia i są bardzo widoczni w mediach, w filmie i w telewizji. Niektórzy obywatele Rumunii oceniają to zjawisko jako „agresywne”. Jedną z takich osób jest Ioan Petre:

To co dzieje się w moim kraju jest haniebne. W Sylwestra na wszystkich kanałach telewizyjnych można zobaczyć jedynie Cyganów i ich muzykę. Ponadto, jako obywatel Rumunii czuję się urażony kiedy przychodzę na pocztę w powiecie Harghita i nie jestem tam traktowany z należytą uwagą jedynie dlatego, że nie zwracam się do urzędnika po węgiersku. Według mnie to oburzające, żeby większość społeczeństwa zmuszona była dostosować się do mniejszości z tego powodu, że nie rozumieją oni języka, nawyków i nieraz innego zachowania tej mniejszości. Nie powinniśmy też pomijać faktu, że tożsamość danego kraju zaczyna się w jego języku, oficjalnym języku. Mniejszości mogą więc mówić w swoich językach, ale we własnych domach…

Nie bacząc na wojny pomiędzy dorosłymi, dzieci znalazły własny, naturalny sposób rozwiązywania problemów. Catarina ma sześć lat i mieszka w Niemczech. W domu mówi w swoim języku ojczystym, ale w szkole porozumiewa się po niemiecku. Czasami podczas rozmów przez internet jej koleżanka Irina z Bukaresztu nie rozumie tego, co pisze do niej jej koleżanka z Karlsruhe. Catrina znalazła na to rozwiązanie. Narysowała obrazek dla Iriny.

Mam coś dla Iriny: to są gwiazdy, serca i krople. Narysowałam je dla niej, żeby nie była już na mnie zła; to dlatego, bo zdenerwowała się, że nie zrozumiałam kiedyś, co powiedziała, wiesz..?

I tak, zabawa trwała dalej, bez problemów z powodu akcentu czy języka ojczystego.